.
Türkiyə -Rusiya arasında yaranan gərginlik davam etdikcə mövqe yazılarıda gündəmə gəlməkdədir.Bu səbəbdən oxucular üçün maraqla qarşılanacaq Metehan Demirin yazısını təqdim edirik.
"Ölkədə təəssüf ki, ard- arda yaşananlar həm yaratdığı narahatlıqlar həm də qeyri-müəyyənliklər baxımından normal bir insanın psixologiyasını məcbur edər hala gəldi. Hər an nəyin olacağını kəsdirmək çox çətin. Bu ruh halı; iqtisadiyyatı və daxili-xarici tarazlıqları də sarsıdır. Daha, 'İnşallah narahatlıq verən yeni bir şey olmaz 'deyərkən, bir anda ağılınıza belə gəlməyəcək bir hadisə yaşanır ölkədə. Əvvəllər insanlar mənə yolda' Nə xəbərlər var? 'deyə soruşardı. İndi isə' Ölkə hara gedir? 'deməyə başladı.
Son olaraq, Türkiyə daha əvvəldən də inkişaf edən bənzər təcavüzlərə sonrası hava sahəsini dəqiqələrlə pozan Rus döyüş təyyarəsini saldı. Yalnız Türkiyə, Rusiya və bölgə deyil bütün dünya şokda. Düşən Rus təyyarəsi. Rusiya, dünyada cavab vermiş və soyuq çirkli döyüşləri ilə bilinən bir nəhəng.
Rusiya Bir Şeylər Edəcək Amma Nə?
Rusiya Bir Şeylər Edəcək Amma Nə?
Global mənada da super gücün saylı nümayəndələrindən. Mütləq bundan sonra yaşanacaqlar olacaq. Rusiyanın da öz ictimaiyyət və xarici dünyada bu yaşanandan sonra mövqeyini moda təbirlə çəkilən karizmayı düzəltməsi üçün edəcəyi bəzi şeylər olacaq. Bunlar bu cür hadisələrin təbiətində var. Olabiləcək hadisələrə baxacağıq.
Ən Can Alıcı Sual
Bununla birlikdə ən can alıcı o sualı da gündəmə gətirəcəyik. 'Mövcud bəzi iddialar olsa da, Rus təyyarəsini salma əmrini Ankarada kim verdi?' Çünki, məntiqi sorguladığımızda işin bura çox əhəmiyyətli.
Rusiya Da Kaşındı Diyenler Olacak Amma ...
Şübhəsiz ki, bu hadisə qarşısında; 'Bu neçənci oldu. Rusları neçə dəfə hava sahəsi mövzusunda xəbərdar etdik. Türkiyə kim olursa olsun hava sahəsini pozuntu edənə cavabını verir 'deyənlər olacaq. Buna da hörmət eşidək amma indi real Politiği doğru yelkən açaq. Çünki ortada ciddi sonrası bir vəziyyət var.
Prioritet Hansı?
Əvvəlcə ölkənin anlıq keflərindən, qəhrəmancasına ifadələrindən ya da siyasi hesablardan kənar gələcəkdəki milli menfaatlerinize baxmamız lazım. Unutmayaq şüşədən bir evdə otururuq və gələcəyi yaxşı buraxmaqla məsul olduğumuz sonrakı nəsillərimiz var. Məsələ, prezident Ərdoğanın dünən 'bir təyyarə saldıq' dediyində salondakıların alkışlaması ağıl tutulması. Belə baxsaq həmişə anında sevinməyə amma sonra daim itirməyə mahkumuz.
NATO-ya Etibarlı Mi?
İlk olaraq; Rusiyanın işidi hədəflərini bombalayan təyyarəsinin Türk hava sahəsini pozuntu etmədiyi iddiasına cavab Türkiyənin təqdim etdiyi radar izləri var. Türkiyənin müdaxiləsini eleştirmediği görülünce NATO və ABŞ-ın Ankaranın şərhlərinə etibar etdiyi aydın olur. Ancaq, daha əvvəl Suriyaya qarşı patriot raketlərini belə göndərməkdə ayaq sürüyən NATO-ya çox da güvənilməməsi lazım olduğu ortada. Lakin bu beynəlxalq böhran xüsusilə Rusiya kimi ölkələr haqsız da olsa əsla pes etməzlər və daxili-xarici ictimaiyyətdə özünü çətin vəziyyətə düşürenlere qarşı müxtəlif manevrlərə girərlər.
Türkiyə ayrıca Rusiyanın təyyarəsinin salınmasında hava sahəsi pozuntusudur ana səbəb olduğunu; dəlilləri ilə yaxşı izah etməli. Çünki Qərb mətbuatında Türkiyənin, Rusların Suriyada bombardmanı qarşısını almaq üçün olduğu iddiasında olanlar var.
Güvən Böhranı
Ən başından bəri söyləyirik; Suriya mövzusunda Ankaranın başından bəri izlədiyi səhv siyasətlər ölkənin çox başını ağrıttı. Çox pis hadisələr yaşandı. Başında Suriya ilə sərhədlərin süzgəc dönməsi, Avropadan gələnlər daxil işidi və bənzəri təşkilatlardan radikal dinci terroristlərin Türkiyəyə, Suriyaya rahatca girib çıxması böyük ziyanlara yol açdı. Bunlardan bəziləri hətta Türkiyədə müalicə belə gördü. Dünyada da tənqid mövzusu oldu. Ölkədə yaşanan qanlı tədbirlər sonrasında; hökumətin əvvəlində ağırdan aldığı işidi ilə mübarizədə birdən səfərbərlik elan etməsi həmişə diqqət çəkdi. Yalpalamaların Qərbdə güvən böhranı yaratdı.
Müddət muamması
Bir həssas dip qeydi daha paylaşaq. Türkiyə, Rus təyyarəsi üçün 5 dəqiqədə 10 dəfə pozulması etdi deyərkən, Amerika radar qaynaqları bu müddətin 50 saniyə olduğu iddiasında. Amma burada müddətdən çox təyyarənin salınması əsl mövzu. Müddət uzun da qısa da olsa düşürülmeli idimi yoxsa bu pozuntu bütün dünyada bir diplomatik fürsət olaraq mı istifadə edilməli?
O Əmri Kim Verdi?
İndi başda dediyimiz kimi çox çox bir kritik sualımız var;
Rus döyüş təyyarəsinin Türk F-16'ları tərəfindən düşürülme əmrini kim verdi? Bəli cəlb qaydaları gərəyi müəyyən səsli, radarlı siqnalla və atışlı xəbərdarlıq prosedurları sonrası hava vasitəsinə hədəf alaraq atəş açılır.
Amma bu bir Rus döyüş təyyarəsi. O səbəblə, F-16 da dost düşmən tanıma sistemi olan bir pilot qarşıdakı təyyarənin milliyyətindən tanıdıqdan sonra rahatca o mərmi düyməsinə basamaz. Çünki bunun çox böyük bir beynəlxalq böhrana yol açacağını bilir. O səbəblə mövzu böyük bir sürətlə əvvəl bölgə döyüş hərəkat mərkəzindən Ankaraya çatar. Bütün bunlar olarkən vaxt üst rütbəli bir zabitin da 'Rus təyyarəsini düşür' deyə Türk pilota əmr verməsi çox çətin. Bu baxımdan Ankarada əmri Hava qüvvələri Komandiri mı, Baş qərargah Başçısı mı verdi? Bura əhəmiyyətli. Amma daha da sonrası var. Bu iki komandir da mövzunu Baş nazir Davudoğlu və ya prezidenti Ərdoğana daşıdı mı?
'Nə var canım; kim pozuntu etdisə baxmadan salarıq "demək bu kreslolarda oturarkən asan olmaz. Çünki əvəzi millət, ölkə ödəyir. Bu nöqtədə; salma əmrini Baş komandir olaraq Ərdoğan verdi deyən də var; Baş qərargah Başçısı iddiasında olan da.
Org. Akar Ola bilər Mi?
General Hulusi Akar'ın, Türkiyə ilə Rusiyanı qarşı-qarşıya gətirəcək bu qədər kritik bir qərara nə dərəcə cəsarət edəcəyi də sual işarəsi.
Ağla bir ehtimal daha gəlir; o da; daha əvvəl Rus döyüş təyyarələrinin hava sahəsi pozuntuları üzərinə, 'Bir daha etsələr vurulacakları' tərcüməsində bir əmrin verilmiş ola biləcəyi. Amma bu iş də bu qədər asan olmamalı deyə düşünür insan. Çünki; əgər təyyarə səni vurmağa gəlmirsə pozuntu ölçüsündə isə fərqli diplomatik üsullar var. Eller tətiyi getmədən əvəzi sonra da ağır ödetilebiliyor.
Müddət Əhəmiyyətli Lakin
Bəziləri də bunu deyə bilər; 'E canım o qədər qısa müddətdə nə etsəydik, izləsə dikmi, vuruverdik.' Bu qədər böhran çıxaracaq bir hadisədə lazım olsa gözlənilər və ya telefon diplomatiyası ilə Moskvaya qədər ulaşılabilirdi.
Zamanında ...
Təbii, insan bunu da söyləmədən edə bilmir; zamanında Türkiyənin Suriya sərhədindən girən, çıxan, siza həddi hesabı yoxkən, bir anda bu pozulması anında reaksiya kritik. Amma Unudulmasın; kimsə Rusiyanın bu etdiyini və şımarıkça davamlı pozulması də qəbul edilə bilməz. O səbəblə, Türkiyənin bu etdiyi 'game changer'. Yəni oyunu və hətta qaydalarını dəyişdirən. O səbəblə də Ankara artıq yeni bir qaydalar bütününün məsuliyyəti altında.
Yaxşı Rusiya Nə Edər?
Yaxşı gələk "Bundan sonra nə olur; Rusiya nə edər; əlaqələr hara gedir? 'sualına ...
-Öncelikle Bir isti döyüş çıxmaz.
-Amma Dediyimiz kimi Rusiya, Vladimir Putinin də təsiri ilə daxili və xarici ictimaiyyətdə vaziyetlerini yığışdırmaq üçün açıqdan və örtülü mütləq bir şey edəcək.
-Diplomatik Səviyyədə əlaqələr ağırlaştırılabilir. Elçisini bir müddət çağıra bilər. Rusiyada olan Türkiyənin səfirlik və konsoluklarına çətinliklər yaşatılabilir.
-Rusya'da Iş edən 90 minə yaxın Türk vətəndaşı var. Bundan sonra çətinliklər yaşatılabilir.
-Türkiyənin Haqqında tez-tez BMT daxil terroru dəstəkləyən ölkə kimi spekulyativ iddialarla quru kampaniyalar başlada bilər. Ki; 'Terrora dəstək verənlər bizi sırtımızdan bıçakladı' deyən Putin və 'Türkiyədə Misir kimi təhlükəli' deyən xarici işlər naziri Lavrov indidən başladı belə.
-Türk Turizmində böyük yer tutan Rus turistlərin gəlişində azalma və engellemeler yaşana bilər.
-Rusiya, Başda prezident Tayyib Ərdoğan olmaq üzrə hadisəni müəyyən mərkəzlərlə kişiselleştirebilirsiniz.
-Rusiya Bilvasitə yollardan Türkiyə əleyhinə fəaliyyət göstərən təşkilatlara əl altından dəstək verə bilər. Bunların korkulanı isə hərəkət ölçüsüdür.
-Doğal Qaz axışında indi olmaz desələr də irəlidə çətinlik çıxarıla bilər.
-Benzer Hava sahəsi ihlalleriyle Türkiyə daha da təcavüz edilə bilər.
-Çeşitli Hərbi hareketliliklerle gövdə nümayişi tacizi edə bilər.
-Bütün Bunlar olmaya bilər amma Putin bu yaşanan hadisəni zərər olaraq istifadə Suriya məsələsində masada qərb dünyasından daha çox güzəştə qopara bilər.
-Təbii Bunu da söyləmək lazım; Türkiyəni radikal terror təşkilatlarına dəstək verir deyə günahlandıran Putin də, Suriyada yüz minlərlə insanın ölümünə yol açan bir rejimi qoruyur.
Savaş generalları bırakılmayacak qədər ciddi bir işdir
İnşallah bu hadisə etidallı həll edilər. Savaş telafuzzu həyəcanlı və asan amma yaşanması isə çox daha acı və çətin olan insanlıq dəliliyinin.
Kimsənin həyəcana kapılmaması lazımdır. Siyasətçilərin də populizm rüzgarlarına ...
O məşhur sözdə olduğu kimi; 'Savaş generallara bırakılmayacak qədər ciddi bir işdir "...
Daha az əvvəl xəbərlərə baxarkən Cənub-şərqdə yeni şəhid xəbərləri gəlirdi. Təəssüf ki, evimiz şüşədən. Ölkənin ciddi problemləri var. Siyasi kamplaşmadan, enerji asılılığına, iqtisadi kırılganlığa, PKKdə milyonlarla qaçqın məsələsinə dək problemləri görməməzlikdən gəlib maceralarda yox olub getmənin mənası yoxdur.
.

Bu dünyada hər bir xalqın özünə məxsus xüsusiyyəti var. Bu xüsusiyyət onun xarakterini, davranışını, baxışını müəyyən edir. Deməli, hər bir xalqın daxili dünyasında kompensasiya edə bilmədiyi- özünə aid zəif tərəfi olur. Buna tarixçilər AXİLLES DABANI deyir. Gəlin bir qisim xalqın axilles dabanına nəzər salaq.

Şimal qonşumuz rus bütün zaman ərzində iqtisadi təfəkkürsüzlüyündən əziyyət çəkib. Düzdür, hərbi, siyasi möcüzələri olub. Ancaq iqtisadi cəhətcə heç bir zaman. Elə ona görə də rusla haqq- hesab çəkmək istəyən onu axilles dabanından - axsadığı yerindən vurur. Bu, şimal qonşumuzun hələ ki, basıla bildiyi yeganə tərəfidi.

 Bir başqa qonşumuz gürcülərin axilles dabanı tarixən nə qarşısındakının gücünü, nə də öz gücünü olduğu kimi dəyərləndirə bilməməsindədir. Bu millət EYFORİK HİSSLƏRin ağuşundadır. Məsələn: Onlar qarşılarına çıxmış pələngin çöl pişiyi olmasına özlərini inandıra bilərlər.Eləcə də sısqa bir çayı maneyə bilib illərlə onu necə keçmək barəsində düşünə bilərlər.

Cənub qonşumuz farsların axilles dabanı hərbi qabilliyyətsizlikləridir. Elə ona görə də onların tarix boyu apardığı müharibələrin başında qeyri- farslar durub.Son min ildən çox müddətdə də bu savaşların qalibi məğlubu AZƏRBAYCAN TÜRKÜ olub. Bu gün də İranıb hərbi sahədə BEL STÜNUnu azərbaycanlılar təşkil edir. Bütün bədən bu sütunun nəzarəti altına keçə bilər. Əlbəttə, STÜN bunu istərsə.

Digər qonşumuz ermənilərin axilles dabanı həm fərd kimi, həm millət kimi həyatı düşmənsiz yaşaya bilməməsindədir. İstənilən ermənini insan ayağı dəyməyən bir yerə atsan orada ya bir daşı tapıb ondan düşmən obrazı yaradacaqdı. Nifrətsiz həyat onlar üçün zülmətdir, faciədir, bədbəxtlikdir. Erməni yer üzündə qarabasmadan əziyyət çəkən yeganə millətdir. Məsələn: Həvvanın erməni qızı olması, Adəmə erməni dilini öyrətməsi kimi sərsəm fikirlər yalnız onların ürəyinə gələ bilər.

Bizim axilles dabanımız isə bir yazımda dediyim kimi düşüncə müvazinətimizin yoxluğudur. Bu yoxluq bizdə hər hansı predmetə dəyişkən fikirlilik yaradır." Adi bir nümunə " göstərək. Davamlı düşüncəyə malik olan XALQ bir əsrdə dörd dəfə əlifba dəyişməzdi. Borçalının ağrısı canımızdan getməmiş " Əli və Nino " yazılmazdı.  İravan və böyük bir ətrafın yoxluğunu başa düşən yazıçı " Mahmud və Məryəm"i yazmazdı. Əvvəlki günah sahibi olan əvvəlki ziyalılar indiki ziyalıya- " Daş yuxular " müəllifinə- sonuncu günahkara mənəvi işgəncə verməzdi. Hər bir xalq vahid bir orqanizmdir. Demək xalqlar da bədəndən və ruhdan ibarətdir. Ruhu ağrı çəkən xalq düşüncə tarazlığı olan xalqdır. Bədənindən qopan paraların ( Tiflis, İrəvan, Təbriz, Kərkük, Dərbənd ) bir xalq kimi ağrısını zamanında duysaq da onları ruhumuzun ağrısında hələ də duya bilmirik. Düzdür, duymamazlıq xəstəlik deyil. Bu, xalqımın hamıya, hər şeyə inanmasından, uşaq təbiətindən irəli gəlir. Elə bu səbəbdən də yüz illərdi uşaq boyumuzdaca qalmışıq. Daha böyümək vaxtıdır, dünya UŞAQ BAĞÇASI deyil axı.

.
Yaranma zərurəti ortaya çıxanda bizim olsun deyə, adını İctimai qoyduq. Əlbəttə ona adı biz verdik, o da adını doğrultmaq öhdəliyi götürdü. Bacardı. Ekran qarşısında oturub, televiziyalardan daha gözəl verilişlər, operativ xəbərlər tələb etmək asandır. Televiziyaları qınamaq, ironiya dolu fikirlər səsləndirmək ondan da asandır. Televiziya yaratmaq və onu idarə etmək isə tək dillə mümkün olmur. Bunun üçün peşəkarlıq və ürək lazımdır.

İctimai Televizya bütün çalarları ilə bizimdir. Qapısından içəri daxil oldun, özünü sərbəst və azad hiss edirsən. Son ana - verilişin start düyməsi basılana qədər qonağın irad və təkliflərini dinləyən, onların həyata keçməsinə can atan televiziyanın adı tam başqa olsaydı belə, ona İctimai demək lazım idi. 
Hər dəfə veriliş bitəndə aparıcısına deyirəm: "Sizinlə danışmaq gözəldir - müsahibin sözünü kəsmirsiniz, əsl jurnalist kimi fikirlərimi deməyə körpü olursunuz, mövzunu ən azı mənim qədər öyrənib, verilişə başlayırsınız". Bir jurnalistə deyiləcək ən yaxşı sözlər... Mən bu sözləri İTV-dəki hər jurnalistə deyirəm. 

İTV-ni dostum və istedadlı həmkarım Nicat Qafuroğlu ilə tanıdım. Yeni fəaliyyətə başlayanda Nicat bəy işə qəbul olundu və hər görüşümüzdə televiziyada cərəyan edən uğurlu proseslərdən danışıb bizi sevindirdi. Anar Yusifoğlunun adını xüsusi çəkməyi özümə borc bilirəm. Ən çətini siyasəti düzgün istiqamətləndirməkdir. Anar bəy qatı müxalifətlə qatı iqtidar nümayəndəsinin debatında elə balans qurur ki, loqosuna baxmadan bu televiziyanın İTV olduğunu bilirəm. Vəsilə Zeynalovanın hər şeydə ortaq məxrəc axtarmasının fəlsəfəsində ictimai düşüncə dayanırdı. Bəs necə, bir-birimizdən nə yuxarı çıxmağımız düzdür, nə aşağı enməyimiz. Eyni adamlar olmalıyıq. Mənim fikrim sənin həqiqətinə qədər aktualdır. Sənin həqiqətin isə mənim fikrimin başqa ifadələrlə də olsa davamıdır. "Ortaq məxrəc" məhz bu həqiqəti ortaya qoyur. Məkanın İTV-dirsə, sən ancaq ortaq nöqtə tapmalısan. 
Sonralar Rauf Rəcəbovu tanıdım. "Yeni gün" onun rəhbərliyində həmişə təzədir. Rauf bəylə dostluğumdan fəxr duyuram. Mənə elə gəlir ki, İTV-də tanımadığım adamlar da Rauf Rəcəbov kimidir - səmimi, gülərüz, insan sevgisi ilə dolu. 

İTV-nin operatorlarını, sürücülərini, texniki heyətin əksər əməkdaşlarını yaxşı tanıyıram. Verilişlərə dəvət olunanda binaya daxil olmamışdan onlarla görüşmək, söhbətləşmək çox xoşdur. Öz məhəlləmdir axı. Sevinci də mənimdir, şəri də. 
İTV-nin baş direktoru Cəmil Quliyev barədə deyəcəyim nə qədər yaxşı söz varsa, o sözlər həm də düşündüklərimdir. Demirəm, çünki hamısını bilirsiniz. Cəmil müəllimin mədəniyyəti bütün kanala sirayət edib. 

Bu yazı təbrik üçündür. İTV-nin 10 ili bizimlə keçib. Necəyiksə onu da göstərib. Bir yerdə olmuşuq. Hələ uzun illər bir yerdə xeyli məsafə qət edəcəyik. Kanalın bütün əməkdaşlarını təbrik edirəm. Bizim olduqlarına görə, özlərini bizdən ayırmadıqlarına görə var olsunlar. İctimai televiziyası olmaq müstəqilliyin möhürüdür. Qoy bu möhürün izi tarixdən heç vaxt silinməsin.
.
Qadın…  kimdir qadın? Əlbəttə Qadın- anadır, bacıdır, həyat yoldaşıdır, övladdır. Cənnət qadınların ayağı altındadır. Amma…
Çox təəssüf olsun. Zaman nə qədər  dəyişsə də, keçmişdəki cahillik hələ də qalmaqdadır. Qadına olan münasibət, yuxarıdan aşağı baxmaq hələ də özünü göstərir. Düşmən çəpəri oğul, baş aşağılıq isə qızdır. Qızı dünyaya gətirən ana suçlu, oğul dünyaya gətirən ana isə qəhrəmandır. Axı, oğulun yeri başqadır. Oğulu düşmən çəpəri hesab edən bəzi valideynlər ailədə qadın azadlığını da çəpərləyir, onu özünə ayıb hesab edir. Bəli, hələ də anlamırlar ki, o oğulu dünyaya gətirən də bir qadındır, bir anadır.

Ailə zorakılığı dünyada geniş yayılan faktorlardan biridir. Bu ciddi problemin qurbanlarının 95%-i qadınlar olur ki, onların da fundamental insan hüquqları pozulur. Bu nədən qaynaqlanır? Doğrudanmı bu gün qadınlar öz hüquqlarını bilmirlər? Araşdırmalar onu göstərir ki əksər halda hüququnu bilmir qadınlar, lakin o da faktdır ki, bəzi qadınlar bir adının iki olmaması, adət-ənənləri pozmaması üçün bütün əzablara-işgəncələrə dözür.
Elə bu səbəbdəndir ki, 2012-ci ildə doğulan 174000-den çox uşaqdan 53 faizi oğlan, 47 faizi isə qızdır. 2013-cü ildə isə dünyaya gələn 172600 uşaqdan 53,6 faizi oğlan, 46,4 faizi isə qız uşaqlarının payına düşüb. Bu statikada  Qız uşaqlarının arzuolunmaz hesab edilməsinin əsas amillərindən sayılır. Vəziyyət o həddə çatıb ki, orta məktəblərdə müəllimlər oğlan uşaqları ilə otuzdurmağa qız şagirdlər tapmırlar.. 
Nəhayət, qızların sayının getdikcə azalması ölkədə narahatlıq yaratmağa başladı. Və doğulan qız uşaqları üçün on min manat verilməsi məsələsi ortaya çıxdı. Nə zaman gerçəkləşəcəyi bəlli deyil. Bu fikir ortaya çıxanda bəzi ailələr pula görə qız uşağının olacağına sevindi. Belə getsə qızla oğlan arasında fərq qoyacaq qədər qəddarlaşmış ailələr pula görə dünyaya qız uşağı gətirəcəklər, amma onlara sevgi verə biləcəklərmi… Onların pas bağlamış, daşa dönmüş ürəkləri indi qızları olacağına görəmi sevinəcək, yoxsa, 10 min manata görəmi?
Statistik məlumatlara əsasən, hər il dünyada zorakılıq üzündən 1200-ə yaxın qadın ölür, 2 milyon qadın yaralanır, 4 minə yaxın qadın evdə ağır şəkildə döyülür, 1000-ə yaxın qadın isə hər gün müxtəlif zərbələrə tuş gəlir. 
Dünyanın bir çox yerində, eləcə də  Azərbaycanda qızların 10%-i dünyaya göz açmadan məhv edilir. Günahsız qızların qətliamı hələ dünyaya göz açmadan başlanır. Dünyaya göz açmağa imkan tapanların isə qətliamına həyata attıqları ilk addımında başlanır. Canlı ölüyə çevrilirlər. Əzilən qadın, yıxılan qadın, haqsızlığa uğrayan qadın, haqqını tələb etsə günahkar qadın, sevərək dünyaya gətirdikləri  övladlarının qadın adının ləkə kimi dilinə gətirdiklərini eşidərkən nə qədər alçaldığını bilən qadın… qadın özünü müdafiə etsə də günahkardır, başına bir bədbəxt hadisə gəlib ortalıqlarda görünməsə də ilk ağla gələn qadını aşağılamaqdır. Niyə axı… Peyğəmbərimizin Cənnəti qadınların ayağı altında hesab etdiyi halda, kişilərimiz, çox təəssüf ki, bəzən hətta eyni cinsin nümayəndələri qadınların başının üstünü cəhənnəmə çevirirlər.
Savadsızlıq, cahillik üzündən nə qədər qurulan ailələr dağılır. Nə var, nə var qız uşağı gətirib dünyaya. Dünyada hər il nə qədər qız yetkinlik yaşına çatmadan məcburən ərə verilir. Bir sözlə, qız uşaqlarından yaxalarını tez qurtarmağa çalışırlar…
Övlad Tanrının əmanətidir, ən gözəl nemətdir. Necə ola bilər ki, bir valideyn dünyaya gələn və ya gələcək qızına görə utansın. Axı o hələ kim olacaq, necə insan olacaq bilmir. Bəlkə böyüyüb onun başını aşağı edəcək oğlunun eyiblərini örtəcək qədər güclü və hörmətə layiq olacaq bu qız. Axı övlad arasında bu qədər fərq qoymaq necə mümkün ola bilər. Məyər biz ancaq özümüzü düşünməliyik? Nə var ki, qocalanda bizə qız yox, oğul baxır hə?… Nə var ki, nəslin davamçısı oğul hesab edilir? …  Məyər biz qocalacağımıza bu qədər əminik? Beş dəqiqə sonra başımıza nə gələcəyini bilmədiyimiz halda, qocalanda bizə kimin baxacağını düşünür, canımızın bir parçası olan qızlarımızı öldürür, arzularını ürəklərində dəfn etməyə məcbur edirik?… Oğul da, qız da evladdır. Hər biri paydır. Sadəcə şükr etmək lazımdır. Vətən üçün yararlı, layiqli, övlad böyütmək lazımdır.
Nə qədər qadın döyüşçülərimiz olub, qadın tankistlərimiz, hərbiçilərimiz, vəzifəli şəxslər olub. Dünyada nə qədər güclü qadınlar var. Onlar sevildikləri, istənildikləri üçün belə güclü olublar. Qadınlar, qızlar zərif hesab edilirlər, amma dünyaya övlad gətirərkən ən güclü məxluq olurlar, qadınlar həyatda hər şey etməyə qadirdir, onların ən zəif nöqtəsi var, o da hörmət və sevgi ummaqlarıdır. Qəribədir ki, qadınlar sevdiklərinə canlarını, son damla qanlarını verə bilər, amma sevdiklərindən onları qəbul etməz, tək istədikləri bir damla qayğı, sevgi, nəvazişdir. Bunu əksik edən kişi isə heç vaxt güclü deyildir…
.
.Beyrut limanında sahilə yaxın yerdə gənc cütlük oturub. Onların nəzərləri üfüqə dikilib. Uzaqlara baxır, öz vətənlərinin - bu gün qaynar qazanı xatırladan Yaxın Şərqin tarixi taleyi barədə düşünürlər.

Oğlan şiələrin Dahiyyə məhəlləsindən olan ismaili druzdur. Qızsa xristianların Əşrəfiyyə məhəlləsindən olan maronitdir. Livan paytaxtının əsas bulvarı olan Kornişin sahillərinin gözəlliklərindən zövq alan druzla maroniti bir yerdə, yanaşı oturan görmək yalnız Beyrutda - bəşər sivilizasiyasının doğulub intişar tapdığı və bir neçə mədəniyyətin çulğaşdığı məkanda mümkündür.

Başları mehribancasına söhbət etməyə qarışmış bu gənclər - ənənəvi şiə saqqalı qoyan ismaili gənclə nağıllardakı kimi gözəl maronit qız Dauntaun məhəlləsində cəmisi bircə divarla ayrılmış məscidlə kilsəni elə möhtəşəm şəkildə təcəssüm etdirirdilər ki...

Hər tərəfdən məşhur Livan müğənnisi Raqeb Aləmin eşq-məhəbbəti tərənnüm edən populyar mahnısının təranələri gəlir.

Beyrutun bu məhəlləsi I Livan müharibəsi, sonra isə İsrailin qəfil hücumu (bəli, söhbət 2006-cı ilin martında Livanın bütün məhəllələrini bürüyən və oraları cəhənnəm alovuna bürüyən 33 günlük müharibə yanğınından gedir) zamanı bütünlüklə xarabazara çevrilmişdi. Şəhər yaxınlıqdakı Biblosu - Finikiya sivilizasiyasının beşiyi sayılan və turistlərin hələ də qədim məbədlərinin xarabalıqlarını gəzib-dolaşmağı sevdikləri Biblosu xarırladırdı. 9 il əvvəl Beyrutu yenə də əbədi Finikiya xarabalıqlarına döndərmək istəyirdilər...

Lakin qaynar nöqtəyə - Suriya sərhədinə çatana qədər söhbətləşmək imkanı tapdığım bütün livanlılar bir ağızdan və fəxrlə bunu deyirdilər: “Bütün ərəb ölkələri arasında yalnız biz ölkəmizin bütövlüyünü qorumağa nail olduq. Bir qarış da torpaq vermədik”.

Düz deyirlər.

“Beyrutda olmaq, burada yaşamaq nə dərəcədə təhlükəlidir?” - deyə Yaxın Şərq üzrə təcrübəli ekspertlərdən soruşuram.

“Bu şəhərdə, bu ölkədə həmişə təhlükə var” - cavabları belə olur.

Bu şəhərdə gördüklərim onların da düz dediyini təsdiqlədi. Beyrut Livan Milli Qvardiyasının silahlı əsgərləri ilə doludur. Onlar mərkəzi kvartal və prospektlərdə fasiləsiz olaraq patrul xidməti aparır. Şəhərdə yeni mifik ordunun - İŞİD tərəfdarlarının və döyüşçülərinin ölkəyə gəlməsi barədə şayiələr dolaşır. Lakin livanlılar tam əmindir ki, “Hizbullah” hərəkatı 9 il əvvəl olduğu kimi indi də ölkənin sabitliyinin və toxunulmazlığının qarantıdır.

Bir vaxtlar sırf hədbiləşdirilmiş təşkilat olan “Hizbullah” özünü İran dövlətindən ayırmadığını gizlətməsə də, 2000-ci illərin ortalarından etibarən siyasi və hərbi qanadlara ayrılsa da o, bu gün Livan parlamentində 57 yerə və energetika naziri portfelinə malikdir. Bununla belə müasir Livanın atası, qərbpərəst siyasətçi, baş nazir Rafiq Həririnin qətli ilə bağlı şübhələr də hələ də “Hizbullah”ın üstündə qalır.

Beyrutun bütün mərkəzi hissəsi, daha dəqiq desək, xristian hissəsi Həririnin portretləri ilə doludur. Burada “Hizbullah”ın təsiri o qədər də hiss olunmur. Əfsanəvi baş nazirin məzarı da elə buradaca - Həririnin vəsaiti ilə tikilən Məhəmməd Amin məscidindən bir qədər aralıdadır.

Haaqa tribunalının “Hizbullah”ın briqada generallarını Həririni öldürməkdə ittiham edən hökmü Livanda hamının ürəyincə olsa da bunu heç kəs uca səslə demir, bu həqiqəti dilinə gətirmir. Beyrutun böyük hissəsinə və ölkənin cənubuna nəzarət edən bu qüdrətli təşkilat qarşısında qorxu hissi çox böyükdür.

Bununla yanaşı əksəriyyət Yaxın Şərqin indiki kədərli reallığının alternativsizliyini, daha doğrusu, vəziyyətin çıxılmazlığını dərk edir. İŞİD başkəsənləri ilə geosiyasi tonqala odun atmaqda davam edən vaşinqtonlu kahinlərin yeni amansız layihəsinin qarşısını almağa qadir olan iranpərəst qruplaşma arasında seçim etmək lazımdır.

“Əgər onlar olmasaydı, İŞİD artıq Beyrutda oturmuşdu” - deyə livanlılar kədərlə etiraf edirlər.

Bir vaxtlar Bəşər Əsəd rejimi ilə mübarizənin təcəssümü olan Həririnin məzarının yaxınlığında fasiləsiz aksiya keçirilir. Aksiyaçılar ağlını itirmiş İŞİD fanatikləri tərəfindən əsir götürülmüş Livan sərhədçilərinin azad olunmasını tələb edirlər.

Livan-Suriya sərhədi boyunca ərazilərə nəzarət edən İŞİD-in hücumları nəticəsində 11 livanlı əsgər girov götürülüb. Onların artıq 5-nin başı kəsilib. Qalanlarını da bu dəhşətli aqibət gözləyir.

İŞİD Suriyanın Livanla sərhədinin lap yaxınlığındakı Ersal şəhərinə nəzarət edir. Burada Tripoli və Livan-Dəməşq şossesinə nəzarət uğrunda qanlı döyüşlər gedir.

Livanın taleyi Suriyada həll olunur. İŞİD və ona rəğbəti olan yerli sakinlər bütün sərhəd boyunca xeyli dayaq məntəqələri yaradıblar. “Hizbullah”ın minlərlə döyüşçüsü Livan ordusu ilə birlikdə İŞİD-in bölmələrindən biri ilə “Cəbhət ən-Nüsra” terror təşkilatı ilə hər gün döyüşür. 9 il əvvəl olduğu kimi...

“Hizbullah”ın Beyrutdakı əsas dayaq bazası Dahiyyə məhəlləsindədir. Ora daxil olmaq praktiki olaraq mümkün deyil. 33 günlük müharibə zamanı İsrailin əsas hədəfi olmuş bu rayona bütün giriş-çıxışlar xüsusi təyinatlı qüvvələrin ciddi nəzarəti altındadır.

Amma “Hizbullah”ın ehtiyat ordusunun (ehtiyatda isə komandirlərinin əmri ilə hər an silaha sarılmağa hazır olan 10 min döyüşçü var) üzvü olan Hüseyn adlı döyüşçü məni şəhərin həmin hissəsinə - Livan şiəliyinin beşiyinə ötürməyə razılaşır.

Məhəllənin qarşısındakı zastavaya yaxınlaşırıq. Patrul Hüseyni üzdən tanıyıb şlaqbaumu tələsmədən qaldırır. Zastavanı ötüb irəli gedirik. Mən bir şəhərin iki hissəsi arasındakı təzadın miqyasından dəhşətə gəlirəm. Sanki dəbdəbəli butiklərlə, çılğın gecə həyatı ilə, dünyəvi həyatın hər cür gözəllikləri ilə aşıb-daşan Avropa paytaxtını tərk edib birdən-birə müasir İran şəhərinə daxil olursan! Küçələr İran İslam İnqilabı liderlərinin portretləri, “Hizbullah”ın sarı bayraqları, şiəliyi ifadə və vəsf edən simvol və şüarlarla doludur...

Dahiyyədəki əsas şiə məzarlığının qarşısındayıq. İsraillə müharibədə şəhid olanlar burada uyuyur. İŞİD-lə müharibədə həyatını itirən yeni şəhidlərin də ilk məzarları burada peyda olub. Hər məzarın başında şəhidlərin yaxınları, valideynləri və övladları oturub ağlayır, şiə ənənəsinə uyğun olaraq mərsiyə deyir.

Bizə çəkilişə icazə verirlər. Hərçənd ki, saqqallı fanatiklərin heç də isti olmayan çəpəki baxışları ilə qarşılaşırıq - bu həyat onlardan ötrü böyük və heç vaxt bitməyəcək bir müharibədir. Buna baxmayaraq hər şeyi lentə köçürməyə çalışırıq.

“Onların hamısı “Hizbullah”ın əsgər və döyüşçüləridir. Onların hamısı öz vaxtlarını gözləyir” - deyə müşayiətçim Hüseyn bir qədər də ikimənalı tərzdə bildirir.

Livanın dünyəvi Avropa hissəsi Hüseynin daha çox ürəyincədir. Hüseyn səmimi şəkildə etiraf edir ki, əksər livanlılar kimi o da bu dünyanın nemətlərinə biganə deyil.

“Amma yalnız evin içində!” - deyə o, əlavə edir.

Həmin gənc cütlük - druz oğlanla xristian qız, bir-birinə qonşu olan məscid və kilsə, Dahiyyə və Əşrəfiyyə... onlar buradaca gözümün önündə canlanır. İki dünya, iki fərqli qütb, iki ziddiyyət, Raqeb Aləmin sevgini vəsf edən lirikası və mərsiyə, bir-biri ilə qucaqlaşıb sarmaşmış təzadlar - bütün bunlar dünyanın bu qeyri-adi hissəsində harmonik şəkildə çulğaşaraq iki fərqli mədəniyyəti vahid bir tam halına gətiriblər.

Beyrutun şiələrə aid hissəsində gəzməkdə davam edirik.

-Başımıza tonlarla bomba tökülüb. Lakin heç birimiz qaçmamışıq. Öz şəhərimizi tərk etməmişik. 2006-cı ilin yazındakı o dəhşətli günləri heç vaxt unutmayacağıq,- deyə ənənəvi şiə adını daşıyan müşayiətçim Hüseyn (burada hər iki adamdan birinin adı ya Hüseyn, ya da Həsəndir) söhbətini davam etdirir.

-Siz “Hizbullah”ın və Livan şiələrinin bu mətanətini və möhkəmliyini nə ilə izah edirsiniz? Bəs bizimkilər düşmənin ilk gülləsindən sonra Ağdam və Şuşadan niyə qaçdılar? - deyə həmsöhbətimdən soruşuram.

-Bizim qaçmağa yerimiz yox idi,- Hüseyn qətiyyət və əminliklə cavab verir.

...Qəzza sektorundan olan fələstinli qaçqınların düşərgəsinə yaxınlaşırıq. Məlum olur ki, bu bədbəxtlərin isə qaçmağa yeri olub - onlar mühasirədəki Dahiyyənin kvartallarına pənah gətiriblər. Bu rayon taxta parçalarından quraşdırılmış gecəqondulardan, sınıq-salxaq daxmalardan ibarətdir. Orada on minlərlə qaçqın yaşayır. Burada dəhşətli dərəcədə idbar, antisanitariya vəziyyəti hökm sürür.

Hara baxırsansa, yalnız “Kalaşnikov” avtomatını qoltuğuna sıxmış eybəcər və kədərli simaları görürsən.

Maşından çıxıb onlarla danışmaq istəyirəm. Amma Hüseyn başını bulayıb “yox” deyir. Az qala məndən ikiəlli yapışıb saxlayır: “Maşından düşmə. Bura həddən artıq təhlükəli yerdir!”

Başımı qaldırıb baxıram. Kütlənin başının üstündə Suriya diktatoru Bəşər Əsədin portretləri ucalır. Tarixi fəlakət gözlərim önündədir. Əgər Əsədlər dünən Livandan ötrü işğalçı qüvvə, əsas təhlükə mənbəyi, əfsanəvi Rafiq Həririnin ölümünün baiskarı idisə, Əsədlərin bu gün sağ qalan nümayəndəsi Bəşər Əsəd bu ölkəni tam məhv olmaqdan qoruyacaq sonuncu qala deməkdir.

-Yaxşısı budur buradan gedək,- Hüseyn dillənir.

O, buradakı fələstinlilərin - digər təşkilatın, yəni HƏMAS-ın (Qərb bu təşkilatı da terrorçu kimi tanıyır) tərəfdarı olan adamların nəzarətdən kənar olduqlarına və başqalarına dost münasibəti bəsləmədiklərinə eyham vurur.

Öz yurd-yuvalarını tərk etməyə məcbur olan minlərlə fələstinli Beyrutun İran sektorunda da özünə sığınacaq tapmayıb harada tapası idi ki?! Rəsmi Tehran fələstinliləri və HƏMAS-ı hamıdan çox dəstəkləyir.

Burada hamı Livan sələfilərinin aeroportda tutulan lideri Şeyx Əhməd əl-Əsirin həbsini müzakirə edir. Lakin İranın xarici işlər naziri Cavad Zərifin Beyruta qəfil səfəri də diqqət mərkəzində idi.

Çoxəsrlik tarixə malik amansız fars siyasətinin çevik davamçılarından olan C.Zərif Türkiyəyə səfərini qəfildən yarıda kəsərək Beyruta uçur. Burada Livan hökumətinin və “Hizbullah”ın rəhbərləri ilə bağlı qapılar arxasında məsləhətləşmələr aparır. Beyrutu tərk edib Bəşər Əsədin yanına, oradan isə Moskvaya uçur.

“Heç kim də bilmədi ki, Cavad Zərif bura niyə gəlmişdi və bizim liderlərlə nə haqda danışdı” - deyə İranın Əsədi satması və “Hizbullah”ı dəstəkdən məhrum etməsi barədəki hətta ehtimalları da rədd edən yerli ekspertlər bildirir.

Onların qənaətinə görə, bu ehtimallara söykənən ssenari İran diplomatiyasının çoxillik Yaxın Şərq siyasətinin labüd iflası demək olardı. Əsədin süqutu Livandakı status-kvonun mütləq dəyişməsinə gətirib çıxarar. Ölkə bir anda çökər. Livanda ABŞ-la İran arasında Suriya məsələsinə görə anlaşma əldə etmək imkanlarına da çox skeptik yanaşırlar və belə bir şeyin baş verəcəyinə inanmırlar.

“Bu, ola bilməz, çünki ola bilməz” - deyə “Hizbullah”ın fəalları və zabitləri bir ağızdan və qətiyyətlə bildirir.

Onlar əmindirlər ki, əgər belə şey olsa, Livan İŞİD başkəsənləri tərəfindən ələ keçiriləcək.

Çoxu təəccüblə soruşurdu ki, uzaq Azərbaycandan olan jurnalist burada nə itirib-axtarır.

“Bizim torpaqlarda nə axtarırsan?” - deyə “Hizbullah”ın dəhşət saçan ehtiyat eskadrilyasının döyüşçüləri heyrətlərini gizlətməyərək sual verirdilər.

“Axı min il əvvəl olduğu kimi indi də bütün bəşəriyyətin taleyi bu torpaqlarda həll olunur. Bu geosiyasi üçbucaqda nələrin baş verdiyini bilmədən çağdaş dünyanı necə başa düşmək olar?” - cavab verirəm.

Amma bilmirəm ki, bu cavab həmsöhbətlərimi qane edir, ya yox. Lakin onlar məni Dəməşqə təhlükəli səfərə getmək fikrimdən inadla döndərməyə çalışırlar. Oradan Suriya paytaxtına cəmi bir saat yarıma çatmaq olar. Orada isə “Hizbullah”la İŞİD arasında hələ də amansız döyüşlər gedir...

Üstəlik Türkiyə-Suriya sərhədində də döyüşlərin getməsinə dair bir-birinin ardınca xəbərlər gəlir. Digər terror təşkilatının, yəni PKK-nın Diyarbəkirdə türk jandarmeriyasına hücumu barədə məlumat yayılıb. Ona görə də qaynamaqda davam edən Yaxın Şərq qazanına bu dəfə Türkiyə tərəfdən baxmağa qərar verirəm.

Beyrutun Avropa hissəsinə digər, şimaldakı xristian kvartalından keçməklə qayıdırıq. Və burada mənim rastıma “Qarabağ”, Ermənistan bayraqları, erməni dilində yazılar çıxır.

Təəccübümün hüdudu olmur. Lakin dərhal da Beyrutda məşhur erməni kvartallarının olduğunu yadıma salıram. Bu məhəllələr təxminən 100 il əvvəl elə gedəcəyim şəhərdən - həmin o Diyarbəkirdən qaçan ermənilər tərəfindən salınıb. Zamanla xalqlar arasındakı bağlar, tarixin fəlsəfəsi bizi bu əbədi şəhərin hər tinində, hər küçəsində təqib edir. Yetər ki, başını qaldırıb ətrafa baxasan. Hər şeyi görürsən...

Erməni məhəlləsinin dar və qədim küçələri başdan-ayağa emalatxanalarla, sənətkar sexləri, dərzixana və bərbərxanalarla doludur. Bəli, bəli, 70-ci illərin sovet Bakısında olduğu kimi ermənilər burada da əsasən sənətkarlıqla məşğul olur.

Yerli sakinlər deyir ki, Beyrutun erməni məhəllələrində son 100 ildə demək olar ki, heç nə dəyişməyib. Suvağı uçub-tökülən köhnə evlər artıq dağılmaq üzrə olsa da onların yeni sakinləri var. Erməni məhəlləsi 100 ildən sonra da qonşu Suriyadan, hətta uzaq İraqdan gələn ermənilərə qucaq açır.

Məhəllənin yeni sakinləri - uzaq ölkələrdən olan ərəblər isə narıncı-göy simvolikanın və əksər emalatxanaların, zərgər dükanlarının, bərbərxanaların üstünə vurulmuş möcüzəvi “Qarabağ” sözünün mənasını çətinliklə anlayırlar. Erməni diasporu Beyrutun yarım milyonluq erməni əhalisindən gurultu ilə danışsa da rəsmi statistikaya görə, bu şəhərdə 140 min erməni yaşayır.

Ən təəccüblüsü odur ki, Azərbaycanın Livandakı səfirliyi özü üçün nəyə görəsə məhz erməni məhəlləsində bina kirayələyib. Elmar Məmmədyarov və Azərbaycanın xüsusi xidmət orqanları bu haqda düşünməlidir...

Bəli, bütün dünyada türk diplomatlarını qətlə yetirən ASALA terror təşkilatı haçansa məhz bu küçələrdə doğulub.

Bu fikir mənə rahatlıq vermirdi: bütün terror təşkilatları nəyə görə məhz bu qədim Bibliya torpaqlarında yaranıb, burada nəyə görə həmişə öldürüblər, burada niyə həmişə qan axıdılıb?

Yenə də tarixin fəlsəfəsi...

Bu gün Suriya sərhədlərinin o tərəfində demək olar ki, hər gün türk hərbçilərinin qanı axıdılır. Görünür, tarix orada da başa çatır. Mən qaynar qazana dönmüş Livandan alovlar içində olan Diyarbəkirə uçuram...

Eynulla Fətullayev

Bakı-Beyrut-Bakı

.
Şahbaz Xuduoğlu

“Qanun” Nəşrlər Evinin rəhbəri Şahbaz Xuduoğlu prezident İlham Əliyevə müraciət ünvanlayıb.

AzNews.az xəbər verir ki, Ş.Xuduoğlu müraciəti Facebook hesabında yayımlayıb. Müraciətin mətnini olduğu kimi təqdim edirik:

“Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevə
Hörmətli cənab Prezident,

Son müşavirədə Vergilər Nazirliyinin fəaliyyətini tənqid edən çıxışınızdan ruhlanaraq Sizə müraciət edirəm. 

1 noyabr 2013-cü ildə 20 nəfərdən ibarət vergi əməkdaşı icazəsiz nəşriyyata daxil olub müəssisəmizin bütün sənədlərini özləri ilə aparıblar. Bir müddət sonra yoxlama aktı tərtib olundu və “Qanun” nəşriyyatı 150 min cərimələndi. 
Nazirliyin Vergi cinayətlərinin istintaqı Baş İdarəsində cinayət işi başlandı, nəşriyyatımızın bütün işçiləri dindirilməyə çağırıldı, saatlarca istintaq edildi. Ürəyi nasaz bir yaşlı çapçımız dindirilmədən bir müddət sonra öldü. Tərcüməçilərimiz, kitabları nəşr olunan əksər yazarlar istintaqa cəlb olundu, istintaqın əsas sorğusu bu idi: siz niyə bu kitabı tərcümə etdiniz?
 

Həmin vaxtdan hesablarımız bağlıdır. Çoxlu sayda şikayətlərimiz olub, məhkəmələrə müraciətlər etmişik, amma heç bir instansiyada müsbət cavab almamışıq, aldığımız şifahi cavab da belə olub: “bizlik deyil!”


Cənab Prezident,

Vergi cəriməsinə qədər biz hər gün iki adda kitab nəşr edirdik. 70 tərcüməçi və redaktor ilə əməkdaşlıq edirdik. 50-dən çox işçimiz var idi. İndi isə həftəyə 1 kitab nəşr edə bilmirik. Tərcüməçilərin bir hissəsi – qorxudan, digər hissəsi isə maliyyə probleminə görə bizimlə əməkdaşlığı dayandırdı; işçilərimizin yarıdan çoxu işdən çıxdı; əməkhaqlarını verə bilmirik... 

Əməkdaşlıq etdiyimiz 150 xarici yazarın qonorarını ödəyə bilmirik. Onların arasında Nobel mükafatçıları da var. Patrik Modiano, Le Klezio, Orhan Pamuk, Herta Miller, Nəcib Mahfuz, Jon Maksvel Kutze, Haruki Murakami, Den Braun, Paulo Koelyo, Aqata Kristi, Stiven Kinq, C.K.Rolinq və s. Hər 3 aydan bir adların çəkdiyim yazarların agentlərindən ödəmə kağızı alıram, qonorar ödəməyimi tələb edirlər, hesablarım bağlı olduğundan bunu edə bilmirəm, eyni zamanda düşdüyüm vəziyyəti onlara da izah edə bilmirəm.

Cənab Prezident!

Azərbaycan cəmiyyətində kitaba münasibəti Siz hər kəsdən yaxşı bilirsiniz. Bakının özündə bir vaxtlar 200 kitab dükanı var idi, AZƏRKİTAB, KƏNDKİTAB kimi Azərbaycanın hər yerinə kitab yayan böyük qurumlar fəaliyyət göstərirdi. Onlar məhv oldu, kitab dükanlarının yerini gündəlik tələbat malları tutdu. Ölkəmizdə 500 min nəfərə bir kitab dükanı düşür, Fransada isə hər 2 min nəfərə, – bunu müqayisə üçün deyirəm. Oxu səviyyəsinə görə isə, İngiltərədə ildə hər adam 4 kitab oxuyur, bizdə isə 3000 nəfər bir kitab. Əksər ölkələrdə kitaba qoyulan vergi 7%, bizdə isə 18% təşkil edir. Regionlarımızda isə ümumiyyətlə, kitab dükanı yoxdur. Kitab olmayan yerdə isə tərəqqi və inkişaf olmaz. Kitabın cəmiyyətimizdə olan böhranlı durumunda Vergilər Nazirliyinin bir nəşriyyatı məhv etməsi ümid işığını tam söndürmək deməkdir, Azərbaycan mədəniyyətinə sağalmaz zərbədir. 

Biz 1992-ci ildən nəşriyyat kimi fəaliyyət göstəririk. Bütün beynəlxalq kitab yarmarkalarında nəşriyyat kimi iştirak edir, Azərbaycanı təmsil edirik. Bakıda, parklarda endirimli yarmarkalar təşkil edirik ki, insanlar kitabı unutmasınlar. 

Başqa ölkələrdə bu işləri görən nəşriyyatlara dövlət yardım edir, güzəştli kreditlər verir, subsidiyalar ayırır. Bizdə isə 23 il tarixi olan, 7000- dən çox adda kitab nəşr edən bir nəşriyyatı Vergilər Nazirliyi ölüm həddinə gətirib. 


Cənab Prezident, son müşavirədəki çıxışınızda dediniz ki, sizə gələn məktubları şəxsən oxuyursunuz. Çox böyük ümid edirəm, bu məktubu oxuyacaq, verginin ölümə məhkum etdiyi bir nəşriyyatı xilas edəcəksiniz”. 
.

Məncə çox maraqlı səslənir.Həyatımız demək olar ki multfilm kimi  keçir.Mətbuat üçün informasiya idxalı normadan artıq,cəbhə xəbərləri,reklamlar,toylar,klip təqdimatları.ixtiralar və nəhayət dedi-qodular,yas mərasimləri,Gəncədə qaqli məsələsi....Məncə hər şey əladı?!Heç bir əyri-əksiyi belə yoxdu.Məsələn elə son günlər  Fəzail Ağamalının mətbuat katibini işdən azad etməsi milli maraqlarımıza ziyan vuran bir jurnalistin fəaliyyətinə son qoyulması ilə nəticələndi. Mən əvvəllər bu adam haqqında elə də fikirləşirdim belə də..Sən demə mətbuat katibi profilinə Almaniya  bayrağı taxıbmış və bu hal partiaya başqanının xətrinə dəyib və hətta deyib ki,nədən Almaniya.Ukrayna olmaz məyər? Sonrada deyir ki,mətbuat katibinin yaxşı qələmi var ama  savadı yoxdu...Savadı olmayan adam da heç Almaniya həvəsinə düşər?

Bu günlərdə FB-də Mədine mərasim zalı ölüləri yola salma kompaniyasını yüksək səviyyədə təşkil etdiyini yazırdı.Hamıda allah qəbul etsin yazmışdı.Məndə yazdım, amma tərsinə -Allah qəbul etməsin! Mədinə mərasim evinin reklam çarxında belə deyilir: “Hər cür  şərait,mollalı mollasız,dinsiz –imansız-imanlı,bakılılar üçün aşnan,gədəbəylilər və yerazdar üçün  kələfur bozbaş bir də o birisi ilə,Saatlı camaatına altı molla birdə mikrofon,bonus halva ”.Necədi? Bu günlərdə eşitmişəm ki,Nefçilərdəki bir şadlıq evi "əməlli" reklam kompaniyasına başlayacaq. Məsələn bir toy edənə bir mərasim zalı bonus..Bu arada millət gözünüz aydın Aygün Kazımova müəlliməsini tapdı və təkrar təkrar deyirdi “gör mənim necə müəllimim olub”özüdə SSRİ-nin əməkdar müəllimi olub.Halaldı müəllimə gör necə “Xalq artisti” yetişdirib.Özün əməkdar olasan ama yetişdirdirdiyin "xalq" ola.Atalar yaxşı deyib: Arxaaası dağ olanın......dud.

3.Əziz həmkarlar  bayramınız nübarək. Vaxtilə yəni bir az qabaq müstəqilliyimizin yarısında hamı “naxçıvanlı və yeraz” olmaq uğrunda mübarizə aparırdı.Qəribə bir mübarizə gedirdi.Əslini kökünü yığıb deyirdi ki,vallahi- billahi bizim tayfa o tərəfdən gəlib.Eləsi var idi ki,təcili naxçıvanlılarla qohum olmaq üçün dəridən qabıqdan çıxırdı. Indi isə  hamı kürd olmaq istiyir?!

.
"Təcili Nəcməddin Sadıkovun tutduğu vəzifədən azad etmək lazımdır. Bu artıq bütün Türk dünyasına real təhlükədir"

Moderator.az saytının baş redaktorunun daxili işlər naziri Ramil Usubova Açıq Məktubu cəmiyyətdə ciddi rezonans doğurub və keçmiş müdafiə naziri Rəhim Qazıyev, eləcə də Daxili Qoşunların keçmiş komandanı Fəhmin Hacıyev məsələyə münasibət bildirərək Nəcməddin Sadıqov haqqında çox sərt ittihamlar səsləndiriblər.

Daha bir reaksiya isə vəkil - yazıçı - jurnalist Vüqar Poladovdan gəlib və onun fikirləri daha kəskin ifadə olunub:
"Mən bu olaya təəssüflənmirəm. Bəzi hallarda vəzifəli şəxslərə və onların ailə üzvlərinə aid edilmir. Onu da deyim ki, Azərbaycan Respublikasının daxili işlər naziri nəinki öz işçilərini, heç öz kürəkənini qoruya bilməyib. Nəticədə kürəkəni ömürlük birinci dərəcəli əlil oldu, onu vəhşicəsinə güllələyən Robert Eyyubov barəsində isə heç cinayət işi belə açılmadı. Amma bu da elə bir dövlət səviyyəsində təhlükə yaratmır. Hətta Əmlak Məsələləri üzrə Dövlət Komitəsinin sədri Kərəm Həsənovun sərxoş vəziyyətdə Şamaxı rayon DYP - i əməkdaşlarına yol hərəkəti qaydasını pozduğuna baxmayaraq təhqiramiz ifadələrinin səsləndirilməsi. Hətta DYP - nin əməkdaşları tam haqlı olmasına baxmayaraq ondan üzr istəmələri də kömək etmədi. Nəticədə Şamaxı rayon DYP - i şöbəsinin rəisi ədalətsizcəsinə işdən çıxarıldı. Təhlükə başqadır. Bu təhlükə isə bütün xalqı bir nəfərədək məhv etməyə, Azərbaycan Respublikasını isə yox etməyə gətirib çıxaracaq. Nəcməddin Sadıkovun oğlunun hərəkətindən sonra ordu heç vaxt Baş Qərargah rəisinin əmrinə tabe olmayacaq və istənilən an silahı Azərbaycan iqtidarına çevirərək hakimiyyəti devirəcək. 1 günün içində dövlətdə çevriliş olaraq ölkə bütövlükcə Ermənistan Respublikasının silahlı qüvvələri tərəfindən işğal olunacaq. Bax Nəcməddin Sadıkovun oğlunun hərəkəti bizi tarixdən tamamilə silinməyə gətirib çıxaracaq. Təcili Nəcməddin Sadıkovun tutduğu vəzifədən azad etmək lazımdır. Bu artıq bütün Türk dünyasına real təhlükədir."
.
Əməkdar jurnalist, ehtiyatda olan polkovnik-leytenant İbrahim Rüstəmli prezident İlham Əliyevə müraciət ünvanlayıb.
Moderator.az -ın məlumatına görə, müraciətdə deyilir:
"Haqsızlığın bir bu qədər boy atdığı zamanda susmağın mümkünsüz olduğunu anlamaq, məncə, problemə çevrilməməlidi. Təhdidin, təzyiqin, terrorun, hətta təhqirin belə ilan kimi sakit-sakit evimizin içinədək süründüyü məkandayıq: Axı, biz yaxşı ev sahibiyik...
Hər halda, Allaha inanırıq, amma nə Allahu-Əkbər deyib baş kəsənlərdən, nə də alçaq-ufacıq daxmalarda oturub hər şeyi xüdavəndi-aləmin ixtiyarına buraxan aldadılmış sadəlövh müsəlmanlardan deyilik. 
Əlbəttə, Tanrı sınaqlarına dözümlüyük; onları yüz verstdən tanıyırıq və bu sınaqların ən azı iradə, dözüm, əxlaq, mədəniyyət kimi insani cəhətlərlə cilalandığına əminik. 
Amma bu gün başkəndimizdə, min illərdi istisinə qızındığımız ocağımızda, Birinci Avropa oyunlarına əsl mənada sahiblik etdiyimiz evimizdə, nə Allah, nə də bəndə tanıyan Avropa "oyunlarına" düşmüşük! 
Bunun fərqindəyik! 
Onun da fərqindəyik ki, buqələmun kimi rəng verib rəng alan, hər fürsətdə sifətini dəyişənlərin məqsəd və məramını anlamaq olduqca çətindir. Amma həm Qərbin, həm də Avropanın bəzi aparıcı dövlətlərini (bundan sonra Qərbin və Avropanın - İ.R.) üstümüzə qaldıran, evimizin içinədək gətirib çıxaran hər nədisə, bunun nə Allaha, nə bəndəyə, nə əxlaqa, nə də mədəniyyətə dəxli yoxdur!
Çünki onların ayaq izlərini dünya yaxşı tanıyır. Hər şey göz önündə deyilmi: Hara qədəm basıblarsa, hara əl uzadıblarsa, orada bir münaqişə ocağı qalanıb, qan su yerinə axıb. 
Diqqət! Viran qoyulan ölkələrin xarabalıqları, dinc insanların faciəsi artıq Qərbin və Avropanın "çörək ağacına" çevrilib. İndi bu ölkələrin şit-şit üzümüzə irişən siyasət "tanrıcıqları" və onların ölkə-ölkə, paytaxt-paytaxt, kənd-kənd, ev-ev sülənən çiyni heybəli "dərvişləri" Azərbaycanı hədəfə almaqla bizə həm də təhlükəli bir mesaj göndərirlər: "oyun"larımızın növbəti turu və təyinatı üçün fərqli bir meydana ehtiyacımız var...
Bu təzyiqi, bu iddianı, bu "səlib yürüşünü" şərtləndirən ən əsas cəhət isə, onların, yəni siyasət "tanrıcıqları"nın və  çiyni heybəli "dərvişlərin" tanımaza-bilməzə, qapımızı döymədən həyasızcasına  evimizin içinə soxulmasıdır! Bu artıq milli təhlükəsizliyimizin təməl prinsiplərinə yönəlmiş və xüsusi plan əsasında hazırlanmış çox ciddi təhdiddir: milli təhlükəsizliyimizin dayanıqlı sütunlarına asta-asta endirilən külüng zərbələrinin səsi artıq aydın eşidilir. Amma bu dayanıqlığın nə vaxtadək davam gətirəcəyini proqnozlaşdırmaq daha geniş, daha məzmunlu, daha ixtisaslaşmış auiditoriyanın çiyninə düşür. Çünki o zərbələrin öz xarakterini dəyişəcəyinə heç kim zəmanət vermir. İndiki məqamda vaxtın azlığı isə imkanlarımızın məhdudluğunu şərtləndirir.
O üzdən mənim və mənim  kimi milyonlarla sadə  adamların həm də ölkə başçısına müraciət etməkdən başqa çarəsi qalmır: 
Cənab prezident, bizim həyatımız çox ciddi kənar müdaxilələrlə izlənilir. Dünən vətəndaşları fərd-fərd dövlətdən qoparmağa çalışan  güclər bu gün artıq öz çirkin planlarını ailə müstəvisində cızırlar. 
Bu planlar, hələ ki, ilk baxışdan "iynə ilə gor eşməyə" bənzəyir, çünki tarixin çarxını fərqli istiqamətdə hərəkətə gətirmək bütün hallarda həmişə çətin olub, amma onu dayandırmaq, inanın, ondan da çətindi; çünki insan iradəsi daxilində deyil; zamanın işidi!  
Bu, təqribən yeddi yaşlı uşağın böyük bir platinanı dağılmaqdan necə qurtarmasına bənzəyir: O uşaq platinanın ortasından asta-asta sızan suyu balaca barmağı ilə kəsir və bununla da, böyük bir fəlakətin qarşısını almış olur.
Yəni, bu planlar, hələ ki, ilk baxışdan "iynə ilə gor eşməyə" bənzəsə də, vaxtında qarşısı alınmasa, böyük-böyük faciələrin lavasına çevriləcək; xoş günlərdə yanımızda olanlarla pis gündə arxamızda dayananlar arasındakı fərqi tanıdacaq!
Çünki telekanalların reytinqini ölçən inhisarçı AGB qrupu kimi məqsədli şəkildə yaradılmış siyasətaltı təşkilatlar mədəniyyət, söz və vicdan azadlığı adı altında pərdələnə-pərdələnə nəinki dövlətimizi çox asanlıqla nüfuzdan salmağa cəhd göstərir, həm də biz insanların evinə soxulur, beyninə girir, milli düşüncəsinə müdaxilə edir, adımızdan danışır. Dünyaya sübut etmək istəyir ki, guya biz azərbaycanlılar Birinci Avropa oyunlarını hətta televiziya kanalları vasitəsilə izləməkdə belə maraqlı deyilik. Halbuki, "İdman Azərbaycan", "AzTV" və “İctimai TV” kimi telekanallar əsl peşəkarlıq nümunəsi göstərərək hər bir Azərbaycan vətəndaşı üçün əsl mübarizə meydanına çevrilib...
Beləliklə, AGB qrupu kimi siyasətaltı təşkilatlar dünən ayrı-ayrı fərdlərin, bu gün isə ailələrin dünyagörüşünü proqramlaşdırmağa cəhd göstərir. Bu, həm də vətəndaşların robotlaşdırılması deməkdir.  
Bu davamlı və inadkar axındır. 
Davamlı və inadkar olduğu üçün güclüdür, təhlükəlidir. 
Savadı, dünyagörüşü olanlar vəziyyəti düzgün qiymətləndirir, amma cəmiyyətin əksəriyyət təşkil edən (bütün dünyada belədir - İ.R.) alt qatı güclə seziləcək müqavimətdən sonra  bu davamlı və inadkar axının təsiri altına düşür.
Bununla da,  cəmiyyətin əksəriyyət təşkil edən alt qatı robota çevrilir.
İdarəetmə pultu Qərbin və Avropanın əlində olan robota...
İbrahim RÜSTƏMLİ,
əməkdar jurnalist,
ehtiyatda olan polkovnik-leytenant"
.
Həftə başlar-başlamaz Türkiyə qarışdı. Ən son 2006-cı ildə Alparslan Arslanın Danıştay basqınından sonra ilk dəfə Ədliyyə Sarayına basqın edildi və prokuror Mehmet Selim Kiraz öncə əsir alındı. “Dövlətin cinayətkarları qoruması mümkün deyil. Biz də günahkarların tapılmasını istəyirik” deyərək, ələvi Berkin Elvanın ölümündə günahı olanları tapmaq istəyən prokuror o uşağı öldürənləri tapmaq istədiyini iddia edənlər tərəfindən öldürüldü. 

Ardınca iqtidar partiyasının İstanbulun Kartal bölgəsində yerləşən şöbəsinə hücum edildi. Bu hadisənin necə sonuclanacağı düşünülürkən, İstanbul Polis Təşkilatına bombalı hücum həyata keçirildi. Bütün terror fəaliyyətlərinin qarşısı alınsa da, bunun son olmayacağı görünməkdədir. 

DHKP-C-nin ziqzaqlı yolları... 

Öncəliklə, Türkiyədə belə çox tanınmayan DHKP-C-yə toxunaq. Avropa və Amerikanın terror siyahısında olan bu qurumun liderlərinin əksəriyyəti elə qərb dövlətlərində yaşamaqdadırlar. Almaniya, Yunanıstan, İtaliya, Belçika və Hollandiyada yaşayan DHKP-C liderlərindən Hüseyn Fevzi Tekin ötən il Yunanıstanda həbs olunmuşdu. Bundan başqa terror təşkilatının Suriya və Livanda döyüş düşərgələri mövcuddur. 

1972-ci ildə əsgərlərlə silahlı qarşıdurmada öldürülən marksist Mahir Çayanın davamçısı olan DHKP-C-lilər Dursun Karataş liderliyində 1994-cü ildən partiya olaraq fəaliyyətini davam etdirmişdir. Örgütün bu günə qədərki bütün sui-qəsd və terror fəaliyyətləri sensasiyalı olub. Ancaq ələvi Berkin Elvan üçün prokuror öldürən DHKP-C həm də ələvi Qazi Məhəlləsinin yandırılaraq, ələvilərə qarşı böyük terror fəaliyyətinə də imza atıblar. Yəni, örgütün fəaliyyəti hər zaman sensasiyalı olmaqla bərabər olduqca ziddiyyətlidir. Daha çox “taşeron” adlanan, yəni istənilən üçüncü qüvvənin planlarının icraçısı olması ilə tanınmaqdadır. Dünyadakı bir çox terror təşkilatları normalda bunu prinsip olaraq qəbul etməsələr də, DHKP-C üçün bu kompleks yoxdur. Dünən ələvini öldürər, bu gün isə ələvi üçün öldürər...

DHPK-C nə üçün ortaya çıxdı?

Əslində Türkiyə üçün bu kimi terror olayları gözlənilən idi. Çünki Türkiyə yenidən “qızıl ittifaq” qurmağa yaxın idi və Mursidən sonra özünə çox güclü müttəfiq-Səudiyyə Ərəbistanının yeni kralı Salman ibn Abdulazizi tapmışdı. Bəli! Əslində Yəmən yeni “sünni (oxu: ixvan) ittifaqı”nın ilk məşqi idi. Mursidən sonra Qətərdə baş verən parlament dəyişikliyi ilə pozulan Türkiyə-Qətər-Misir sünni üçlüyü daha güclü bir alternativ ilə bölgədə meydana çıxırdı. 

Elə bu zamana qədər İrana yaxın olmaqla suçlanan, buna rəğmən “İran mənim ikinci evimdir” deməkdən çəkinməyən Ərdoğanın “İranın İŞİD-in boşaldığı yerlərə girməsinə izn verə bilmərik” sözlərinin ardında da həmin ittifaq dayanırdı. Qısacası, Ərdoğan son illərdə ilk dəfə Kral Salmanın simasında özünün müttəfiqini tapmışdı. Yəmən də bu ittifaqın elanı oldu. Bu ittifaqa cavab isə İstanbuldan gəldi. Dünənə qədər ortalarda görünməyən DHKP-C meydana çıxdı və Türkiyə qarışdı. Qısacası, Yəmənə atılan bomba Türkiyədə partladı.

Bəzən olayları oxumaq üçün kənardan baxmaqda fayda var. Türkiyə 2013-cü ildə Beynəlxalq Valyuta Fonduna borcunu ödədiyini elan etdi. Ərdoğan dünyadakı para mərkəzlərindən asılılığı aradan qaldırmağa çalışdıqlarını vurğuladı. Ardınca nə baş verdi? Öncə Reyhanlıda böyük partlayış oldu. Davamında Gəzi hadisələri baş verdi. Və bu gün bəlli olur ki, Gəzi Parkında nümayişçilərə göz yaşardıcı qazla hücum edənlər, Berkin Elvanları qətl edənlər polisin içindəki bir qrup olub. Həmin qrupun kimliyini müəyyənləşdirməyə ən yaxın olan prokuror öldürüldü...

Türkiyəni kim qarışdırmaq istəyər?

İlk ağıla gələn Türkiyə iqtidarının müxalifi olan Paralellərdir. Fəqət onlar da eyni ilə DHKP-C kimi “taşeron”dur. Yəni, Gəzi Parkında solçu qruplara, 17-25 dekabrda onlara verilən vəzifə hazırda DHKP-C-yə verilib. 

Burada daha böyük güclərin savaşından söhbət gedir. Hazırda Türkiyənin yenidən “qızıl üçlük”ü diriltmək istəyinə qarşı olan İran, İsrail və ABŞ-dakı neoconların maraqları birləşib. Elə baş nazirin müavini Bülent Arıncın aylar sonra İsrail telekanalına müsahibə verərək, Netanyahuya “göz qırpması” da Türkiyənin durumun fərqində olduğunu və vəziyyətdən çıxış yollarını aradığını göstərir. 

İrana gəlincə, Türkiyədə ABŞ-dan sonra ciddi təşkilatlanmış durumdadır. Təxmin edilənin əksinə onların buradakı əsas dayağı ələvilər deyil. Güclü İran lobbisinin görünən simaları arasında Nurəddin Şirin, Mustafa İslamoğlu, Kenan Çamurcu kimi isimlər ön plana çıxır. Bu şəxslərdən Nurəddin Şirin Azərbaycan əleyhinə İstanbulda keçirilən aksiyaların əsas təşkilatçısıdır. 

Və unudulmamalıdır ki, “qızıl üçlük”dən narahat olan sadəcə bu üç dövlət də deyil. Türkiyənin yenidən, həm də Misirdən dəfələrlə güclü müttəfiq olan Səudiyyə Ərəbistanı ilə birlikdə meydana çıxmasından Avropa da narahatdır. Bu səbəbdən liderləri əsasən Yunanıstan və Almaniyada yaşayan DHKP-C-nin “xortlaması”nda bu faktor da nəzərdən qaçmamalıdır. 

Qısacası, XX əsrdə müharibələr bəlli bölgələrdə yaşansa da, XXI yüz ildə savaşların sərhədi anlayışı ortadan qalxıb. 

Türkiyəyə gəlincə, baş verənlər sadəcə jurnaldır. Təəssüf ki, daha ciddi sınaqlar və olaylar qarşıdadır və 7 iyun parlament seçkiləri sadəcə bir mərhələdir...

Xəbər lenti