.
Bizim kəndin briqadiri maraqlı adam idi.Yaz başı gələndə başına qoyduğu “aerodrom”  papağnı yan qoyub kəndin içinə çıxanda hamı başa düşürdü ki, kolxoz vaxtı gəlir. Rəhmətliyin, kəndin içi ilə hamıya salam verə-verə getməsi indiyə qədər yadımnan çıxmır. Belində gəzdirdiyi üçbucaq formalı ağaca isə arşın deyirdilər. Bu arşın kənd çamaatına kolxoz sahələrindən veriləcək torpaqları ölçmək üçün idi. Briqadir bir növ öyrəncəli idi bu ağacdan düzəldilmiş əşyanı axşamacan belində gəzdirməyi.. sanki həm də göstərirdi ki zaman yetişib- yəni kolxoz zamanı. Bu kolxoz deyilən şey hər kənddə var idi, hərəsinin də russayağı adı..-”POBEDA”, "Krasnıy" "Oktyabr" və ... Amma bizim kəndin kolxozunun özgə aləmi var idi. Burda əsas fiqur briqadir idi.


Günlərin bir günü məktəbə yaxın bir ərazidə böyük tövlə tikiləcəyi haqqında kənddə arvadların bulaq başı söhbətləri gəzirdi.Həqiqətən də elə oldu.Tezliklə iş başladı və böyük tövlə tikintisi sona çatdı.Təxminən payız ayları idi. Həmin briqadirin yan tərəfindən asılan topa açarların içində təzə açarını hamı uzaqdan belə seçirdi. Çox qəribə də olsa adını çəkmədiyim bu adam fanat idi- kolxoz fanatı. Açarlardan da xüsusi ləzzət alırdı. Hansısa tövlənimi, yaxud idarəfason bir qapını açanda, o açarlarla o qədər maraqlı oynayırdı ki,sanki açarların çingiltisindən həzz alırdı. Mənim uşaqlıq xatirələrimdə bu açarlar çox pis yaddaşımda qalıb.
Nəhayət sözügedən tövlə hazır oldu. O vaxt camaatın mal-qarası kolxozun həndinə girəndə qiyamət qopardı. Birdə görürdün bir dəstə mal-qara beş on kolxoz adamlarının qabağında fışqıra-fışqıra həmin tövləyə tərəf aparırlar. Düzü belə hadisələr çox olurdu. Camaat yollara çıxıb kolxoz adamlarına yalvarırdı ki, var-yoxu olan bir inəyini dama salmasınlar. Amma fayda yox idi.Toz -dumana qarışan yolda heyvanları elə qovurdular ki, elə bil cəhənnəm idi. Adamlar çox qorxurdu bu kolxoz adamlarından. Hətta bir kənddə yaşasalar da onların qapılarına belə getməyə ehtiyat edirdilər.
Günlərin bir günü dedilər ki, rayondan təhkimçilər gəlib, iclas keçirəcəklər kolxozçular üçün. Camaat təzə tövlənin qabağına yığışmışdı. Mən o vaxt sarısaç qadın görməmişdim. Həm də saçı kəsik-yəni poluboks. Hamı ağzını açıb həmin qadına baxırdı. Birdən məhşur briqadir gəldi. Düzü səhərdən məktəbin sınıq-salxaq partalarının oturacaqlarını bu tövlənin içinə yığmışdılar ki, iclasda kolxozçular otursun. Tövlə o qədər uzun idi ki, közərən lampalar belə işıq sala bilmirdi. Briqadir səsinin gur yerinə salaraq rayondan gələn qonaqlara:
-Xöş gəlmisiz! –deyərək yanından asılan top açarı çıxardı və tövlənin qapısına tərəf getdi.Taxtadan darvaza kimi iki tərəfə açılan qapıların cırıltısı kəsəndən sonra, həmin o sarısaç qadına tərəf dönub dedi :
-Xoş gəlmisiz,həmişə siz gələsiz!.-
 -İnanın Münəvvər  xanım bu tövlə tikilib qutarandan sonra bura nə bir dana,nə bir eşşək, nə də bir ...(arda bir qaz da salırdılar) salmamışıq, elə birinci sizsiniz ki, burda içlas keçirəcəksiniz. Bu vaxtı bəzi adamların üzündə gülüş ani olaraq keçdi. Çünki bu kəndin adamları az-az gülürdülər.
Xülasə iclasın ortasında arxadan işığa tərəf nəyinsə gəldiyini hiss edən camaat bir eşşəyin düz  onların ortasından yavaş-yavaş çıxdığını görür.Sən demə iki gün əvvəl kolxozun həndinə girən eşşəkləri həmin tövləyə salıbmışlar.Tövlə uzun olduğundan təsədüfən eşşəyin biri yeri rahat olub yatıb qalıb.İclas vaxtı eşşəyin rayon təlimatçılarının düz yanından çölə çıxması başqa aləm idi.Eşşək sarısaç arvada yaman baxırdı..Bu mənzərə indiyə qədər yadımdadı.
Düzü bu kolxoz adamları maraqlı olurdu.O zaman kolxozun sahəsində işləyən kolxozçular tövləyə 3-cür kortof verməli idi.Buna el adətincə ura, orta, böyük deyirdilər. Qonşumuzun ailəsində ziyalı yox idi deyə briqadir onlara düz 1 hektar yer yükləyirdi.Kartof qazını vaxtı qonşumuz hər axşam kolxozun kartofunu təhvil verdikdən sonra evə qayıdıb, gecə  düşəndə bir də sahəyə gedirdi.Bir də görürdün ki, gecənin birində fısıltı kimi səslər gəlirdi. Sən demə qonşu gündüzlər  iri çıxan kartofları təzədən bir yalaq düzəldib sahədə yerə basdırırmış. Axşam isə eşşəyinə yükləyib evə gətirirdi. Sonradan bildim ki, kəndin hamsı belə edir. Biz isə kolxoz deyildik deyə üzülürdüm.Evdə dava salırdım ki,bəs niyə bizdə kolxoz olmuruq?.Ona görə yox ki,evə katof oğurlayım.Sadəcə kolxoz maşınlarının üstündə gəzən uşaqlara həsəd aparırdım.
Hər bazar günü Martiki gözləyərdik, o həmdə bizə saqqız gətirirdi
 Yayda kənddə bir uşaq belə qalmazdı.Hamı yaylağa gedərdi. Mən də nənəmin yayına gedərdim. Amma bu yaylaqdan heç xoşlanmazdım.Qəribə adətləri var idi yaylağın?!
Səhərin şirin yuxusunda birdən bayırda qorxunc  ho-ho-ho səsləri adamın beyninə işləyirdi.Yaylaq əhli saat 5-də mal -qaranı yaylım deyilən yerə aparırdılar ki,inəklər yaxşı otlayıb süd versin! Səhərlər Əhməd əmi ilə Kimya nənənin sanki içlərinə çəkərək söylədiyi ho,ay inək səslərinə adət etmişdim.  Allah kəssin belə adəti.Nənəm məni də qaldırırdı ki,sən də malları apar.Səhərlər şeh olurdu hər yan. Gözümüzü ovxalya-ovxalaya inəklərin dalınca gedərdik.Və nəhayət bir yerdə dayanardıq.Həmin arşınnan yaylaqda da var idi.Burda isə qoruqçular elə bil indiki icra başçıları kimi bir şey idi.Hər gün inəklər üçün biçənək deyilən ərazidən 3 -4 metr yer verirdi ki,  camaat mallarını otarsın.İnəklər isə ot yemirdilər sadəcə səhərin ala toranında kövşəyirdilər.Bir də görürdün ki ,kiminsə inəyi otlamırdı deyirdilər ki, sən öl, filankəsin inəyi azarlayıb.Bu yaylaq aləmi hər gün təxminən 3 saat- filan çəkərdi. Camaat qayıdıb yurd yerinə gələndə həngamə qopardı ki, Navat xalanın inəyi bu gün yaylımda dilinə ot dəymədi.Navat da ki, aləmi qatardı bir-birinə.. Başbilənlər bu inəyin başına bir oyun açardılar ki, gəl görəsən.Yazıq heyvanın belinə isti su tökənə bax, belindən qan alana bax..Nə isə yazıq inək isə saat 9 olanda özü yerindən durub otlamağa gedərdi.Hamı da baxıb deyərdi ki,şükür sağaldı.Day bu insanlar başa düşmürdülər ki,əslində mal-qaranın otlamaq vaxtı səhər 5 yox,9 da olmalıdı.
Erməni Martiki hər gün görürdük. O da çoban idi. Amma təzə” moskviç” maşını da var idi. Onun sürü qoyunları bizim qoyunlardan fərqli idi.,çünki yay aylarında çimizdirirdilər.Tövlədə isə özü üçün ayrıca otağı və kitabları var idi. Martik çoxlu kitab oxuyurdu. Həm də yaylaqda bir çox arvadların da dostu idi, yaylağın bütün azuqələrini Martiq Krasnıdan(Çənbərək-Krasnoselo rayonu) gətiridi.Çünki ərzaq orda çox ucuz idi. Biz də hər bazar günü Martiki gözləyərdik,o həm də bizə saqqız gətirirdi..
Bizim də çoban var idi.Yaxşı adam idi rəhmətlik.Qulaqları eşitmirdi. Hərdən ona yemək aparardıq.Bizim kolxozun çobanı kitab oxuya bilmirdi, hətta hər gün bir banka qatıq və çörək götürərdi ki,günorta “abed”i olsun.Düzü onun səhər və axşam nə yediyini bilmirdim. Amma hər gün günorta qatıq və çörək yediyini görürdüm.Bu məni çox məyus edirdi. Martik isə deyirdi ki, mənim bu sürünün içində 100 qoyunum var. Onun otağında hər cür yemək –içmək olardı. Mənə elə gəlirdi ki,ermənistanda ən varlı adam Martikdir.
Biz yaylaqdan kəndə gələndə sanki şəhərə gəlirdik. Ən pis adət o idi ki, süd maşınına çatmıyasan, ya da minməyə qoymasınlar. Yaylaqdan kəndə gedəndə hamı əlimizə baxırdı deyə süzülmüş qatıq aparardıq. Bu qatıq isə yaxsı süzülməyəndə suyu axırdı. Bizim kəndin uşaqları bir az müasir olduğundan qatığı yaxşı süzdürürdülər. Hətta qatıq torbasını üstünə gecədən iri daş qoyurdular ki,qatığın suyunu tez çıxartsın.Çünki süd maşının üstünə minəndə yoxlayırdılar görək kimin qatığınnan su axır. Nə bilim? Deyirdilər guya qatığın suyu südü çürüdür.(Bir gün südün çürüməsi üzündən həmin briqadir sağıcını möhkəm danlamışdı.)Kimin səhər kəndə gedəcəyi isə yaylaqda həftənin əvvəlindən bəlli idi.Uşaqlar kəndə gedəndə təzə paltar geyərdi ki,süd maşının üstündə gözəl qızlarda olurdu..Kimin radiosu var idisə onu da götürərdi.Bizim də radiomuz var idi.Amma mənim deyildi, qardaşımın idi.
Yaylaqda ən sevdiyimiz  anlar kiminsə Seyidin Qəbrini ziyarət etməsi idi.Biz mal-qara otarmağa gedəndə gözümüz yalnız həmin qəbrə uzanan cığırlarda idi.Ona görə ki,adamlar nəzir deyib qəbul olunanda bura ziyarətə gəlirdilər.Bizim üçün toy- bayram idi ...onda...Çünki adamlar ziyarət zamanı çoxlu şirinçörək,konfet gətirib həmin qəbrin üstə qoyurdular.Onlar  ordan gedəndən sonra, biz onları götürərdik.Hətta elə olurdu ki,orda qurban da kəsirdilər.
Bu qəbirə el arasında Qərib Seyidin məzarı  deyirdilər.1918-cil hadisələrində qaçqın düşüb və sərhədi keçəndə vəfat edib və ordaca dəfn eləmişdilər.1988-ci ilə qədər biz, o qəbri ziyarət edirdik.Deyilənə görə hətta ermənilər bu məzara bu günə qədər toxunmayıblar.
Günlərin bir günü eşitdim ki,bizim əsgərlər Martiki qoyunları ilə bərabər əsir götürüblər.Martik isə, məni bu kəndin hamsı tanıyır deyirmiş.Şaiə gəzirdi ki  Sehran və bir neçə qarı gedib əsgərlərin əlindən Martiki alıb buraxdırıblar.
1992-ci ildə kolxozun həmin tövləsində xalq cəbhəsinin adamları iclas keçirirdilər. Hətta arada  kimsə yerindən dilənəndə reqlamenti pozmayın səsləri gəlirdi. Mən bilmirdim ki, bu reqlament sözü nə tez bura gəlib çıxmışdı.Hətta camaat o sözü deyənə yaman maraqla baxırdılar. Elə bil dünənə qədər aerodromlu briqadirin kolxozçusu deyilmiş..kimi..
 
 
Şəfayət Avılbəyli Əliyev 

Şərh yaz


26 Sentyabr 2019 Ceyhun Musaoğlu: Elə bir cəmiyyət qurulmalıdır ki, vicdanı olmayanlar əriyib yoxa çıxsın" - Müsahibə
07 İyun 2019 Onun xətti turanlaşmaq deyil, haram pullar hesabına “qənimətləşməkdir”
15 May 2019 Cahangir Rüstəmovun gördüyü işlərin bir faizini görməyənlər sifariş qullarına çevriliblər
11 Aprel 2019 ARXALI KÖPƏYİN İNQİLABİ CÜMLƏPƏRDAZLIĞI
02 Aprel 2019 APREL DÖYÜŞLƏRİ - İbrahim Rüstəmli yazır
07 Mart 2019 Azərbaycanda Qarabağ qadağası – Ermənilər buna necə nail olurlar?
05 Fevral 2019 Əkbər Qoşalı: “Nə üçün, cənablar, nə üçün?!”
03 Fevral 2019 "Müharibə anonsu"-İbrahim Rüstəmli yazır...
15 Dekabr 2018 Sizin mollalara, ekspertlərə, "yala qaçan vətənpərvər"lərinizə lənət deyirəm - Tanınmış jurnalist Mübarizdən yazdı
14 Noyabr 2018 Görmək həm də duymaq, düşünmək deməkdi
20 Oktyabr 2018 Qazaxıstan: ölkənin qüdrəti xalqın düşüncəsindədir
03 Sentyabr 2018 " Çəkdiyim ən gözəl ağrılar..."- Qocalar evindən "Son məktub"
06 İyul 2018 Gəncədə açılan güllələr? İŞİD İZİ
15 May 2018 Qaloş...
03 May 2018 Əlixanov kariyerasını sona gətirən-"Qoca"əməliyyatı
03 May 2018 Eşq həvəsə sinonim olub-Kəmalə Paşayeva
01 Aprel 2018 Tarixin yazdığı dastan-Türkiyə Azərbaycan!
08 Dekabr 2017 Bizdə hər kəs sadəcə öz işi ilə “məşğul”dur.
15 Noyabr 2017 Görəsən, nə vaxt uçacayıq...
18 Oktyabr 2017 Dünyaya gəlmədən ölmək...
06 Oktyabr 2017 Nobel Şurası və İslam Aşurası
02 Oktyabr 2017 Niyə cəmiyyətə sancılan tikanları özümüzdən uzaqlaşdırmamalıyıq?- Anar Yusifoğlu
01 Oktyabr 2017 Bir payız axşamı, söz yağışında...
20 Avqust 2017 Parqalı İbrahimin aqibəti və Gülbalanın heykəli (Foto + Video)
04 Avqust 2017 "Qız yükü, duz yükü" dür deyə-deyə...
31 İyul 2017 Montaj ilə qisas olmur, atam!
30 İyul 2017 Avdı Qoşqar, mən arada karvana hörmət edirəm.
24 İyul 2017 Nahid Canbaxışlı :"Mən 18.2 kv.m sahəsi olan 1 otaqlı mənzildə 3 uşaq böyütmüşəm"
21 İyul 2017 O qürurlu kişinin oğluyam mən!
25 İyun 2017 Bura Tibbi Pedoqoji Psixoloji Komissiyasıdır?

Xəbər lenti