.

İnsan komediyası..


Qərbi Avropa realizminin zirvəsi hesab edilən Onore de Balzak  yazdığı əsərlərin hamsına bir ad verib verib - İnsan komediyası. O, bütün bu epopeyada sadəcə Faransız həyatının bütün sahələrini 143 kitabda əks etdirməyi bacarsada bu əsər həm də cəmi bəşərin görnüşünü özündə ehtiva edir. Doğrudan da böyük yazıçının cəmiyyətə və dünyada baş verən proseslərə komediya kimi baxması sözün əsl mənasında DAHİLİK IDİ.


         
Məsələn, “Polkovnik Şaber” əsərində Fransa hökuməti böyük sərkədəsinin döyüşdə qəhrəmancasına həlak olduğuna görə abidə ucaldır. Lakin 1-ci dünya müharibəsində itkin düşən Şaber illərdən sonar səfil gündə vətəninə qayıdır və deyir ki, mən polkovnik Şaberəm. Hamı onu məsxərəyə qoyur,  heç kəs inanmır.Hətta milli qəhramanın adını aşağıladığına görə tutub Şaberi dəli kimi türməyə salırlar.Küçələrdə heykəlləri ucalan Şaber türmədə özünü isbat edə bilmir ki, bilmir..Türmədə işgəncələrə məruz qalan sərkərdə -ona sən kimsən? sualını ünvanlayanlara artıq: 
-Mən 416-yam- deyirmiş.Yəni məhbus nömrəsini..
Doğrudan da dahi Balzak gündəlik həyatımız və bu yaşamın sadəcə bir adını qoymasının nə qədər dərin fəlsəfəsi varmış-İnsan komediyası..
Təbii ki,bizim ədəbi simalarımızda, müasirliyi baxımından heç də Balzakdan geri qalmayaraq bir çox əsərlər yaradıblar. H.Cavid dramaturgiyasında Insan, Iblis, Tanrı kоnsepsiyası (“Şeyх Sən`an”, “Iblis”, “Peyğəmbər”) öz mahiyyətinə görə mürəkkəb bədii, dini, fəlsəfi prоblemləri özündə ehtiva edir və görünən odur ki,istər Cavid,istərsədə Balzak və digərləri  “kürə” şəklindəki dünyaya sanki yuxarıdan baxmış kimi-  sadəcə İnsanın necə bir məxluq olduğunu anlatmağa çalışıblar.(Təsəvvür edin ki,biz kənardan arıların,yaxud qarışqaların həyatına kənardan baxmış kimi..)Və yazdıqca,yazıldıqca düşünürlərmiş ki,bəlkə gələcək bu əsərlərdən heç olmasa bir damcı qablarına nəsə qoyacaq?! Allah Sabirə də,Cəlilə də,Fətəliyə də rəhmət eləsin!Elə günümüzün bu günü də yazarlar hey yazır..Ama  insan komediyası bitmir, Və bitməz….Məsələn Ayaz Arabaçının yazdığı kimi..

Dəftər-kitabnan deyil, kəl hər yaşda kəl qalır, 
Əlimizin üstəki yekə qıllı əl qalır, 
Bizi seyr eləyənlər baxıb məəttəl qalır, 
Necə can saxlayırıq acgöz itlər içində. 

Mən də istədim Balzak kimi xırda hadisələrin komediyasını yazam.. 
 
İtlərin tərbiyyəsi
Yer kürəsində bütün canlıların can atdığı ilahi varlıq olan əzəli, əbədi bir qüvvə var. Bu qüvvənin adı məhəbbətdir. “Məhəbbət hər adamda bir cür şəfqət edir., ehtiras, təşviş, qısqanclıq, qəzəb, sevinc və Hərislik ...Bunlar adəm oğlu insana xas olduğu qədər heyvanata daxildi.Böyük Nəsimi demişkən “Cahilin tərzi həyatı heyvanatın tərzi həyatı ilə uyğundur”…Məsələn təxminən 2 gün öncə hansısa radioverlişdə itlərin tərbiyəsindən söhbət danışılırdı.Verlişin qayəsi isə o idi ki,itlərə davranışda çox həssas olmaq lazımdı.İtləri yumruqla vurmaq olmaz,sadəcə hirslənəndə əlin içi ilə arxa tərəfinə yavaşca vurursan ki,bu tənbeh növüdür.Əslində  verlişdə itlə  insanın tərbiyəsində elə  bir fərq olduğunu görmədim.Ən pisi isə odur ki,itlər insanın yaxşısını pisini seçə bilir.Məsələn kənddə bizim itimiz hər adama hürməzdi..Və yaxud itlər “insanın” qoyduğu  bombanı tapa bilir,itlər sahibini heç vaxt darda qoymur.. Amma biz? 
“Pəncərədən uzun müddət həmişə baxdığım yerlərə sonuncu dəfə kədərlə, dərdlə baxa-baxa quruyub qaldım.Evimlə, yurdumla beləcə vidalaşdım, sağollaşdım.Həyətə çıxanda isə daha özümü saxlaya bilmədim.
Titrəyə-titrəyə üstümə atılan itlərim sanki fəryad qoparıb, mənnən imdad diləyirdilər.Başa düşürdülər ki,son görüşdü-itlərimi,evimi qoyub gedirdim.Aşağı əyildim,itlərlə vidalaşmaq üçün.Hər ikisi də dal ayaqları üstə qalxaraq titrəyirdilər.
Yaşla dolu gözlərimlə bir təhər gözlərinin içinə baxdım.Hər iki itin gözündə yaş parıltısı gördümBu dəfə hönkürtümü saxlaya bilmədim.İtlərin çox duyumcul olduğunu eşitmişdim.Axır ki,gözlərimlə də gördüm”. Bu sətirlər Qərbi Azərbaycandan qaçqın taleyli şairimiz Tahir Talıblının öz el-obası ilə son görüşünün tablosudu..
Fədayə Laçın komediyası...
Bizdə criminal aləmi bəzəyən müğənnilərin söz -söhbəti bitmir.Hacı Məmmədovun  Mətanətindən,İlhaməsindən sonra Fədayəsi çıxdı.İndi də deyirlər ki,sən demə bu qoca kişi Lənkərannan xüsusi avtoynan yola salınıb.Orda heç Fədayə olmayıb.Bəs görəsən Fədayə nə üçün həbs olunub?
Əlqərəz,maraqlısı odur ki,heç utanmadan sənətkar Birilyant  Mehriban xanım Əliyevaya həbsdə olan bir anaya dəstək olmasını xahiş edib. Bir az bu ana söhbəti yerinə düşməyib bəlkə də)…Müraciətin komediyası aşağıdakı kimidir..
Sizə müraciət edib, istedadlı müğənni, gənc qadın, ən əsası bir övlad anası Fədayə Laçına dəstək olmanızı xahiş edirik. Mən onu şəxsən tanımıram. Yalnız sizin ədalətli, xeyirxah, heç kəsin dərdinə indiyə kimi biganə qalmadığınızı bildiyim üçün Fədayə Laçına dəstək olacağınıza ümid edirəm".
Təhlükəli oğru...
Bizdə hər kəs sadəcə öz işi ilə “məşğul”dur. Kimin yolda qalması,kimin xəstəxanada ölməsi o qədərdə əhəmiyyət kəsb eləmir. Zabratdakı "Ayxan" marketdən oğurluq edən. 40-45 yaşlarında bir qadın marketdən makaron və yağı gödəkçəsinin altında gizlədərək marketdən çıxır. Adam oğurluqda deyə bilmir. İşçilər elə həmin vaxt nəzarət kamerasından hadisəni görüblər. Müdirə məlumat verilib. Müdirsə deyib ki, "dəyməyin, getsin. Ehtiyacı var deyə götürür". Məncə bir yağ və makaron götürməyə ehtiyacı olan adam təhlükəli deyil. Təhlükəli olanlar milyon yeyir (oğurlayır).(Frzalar İlkin Muradova məxsusdur).
Bax bu miliyonu kimlər yeyir…Market rəhbərliyi açıqlamayıb.
Allah Balzaka rəhmət eləsin!
Şəfayət Avılbəyli Əliyev

Şərh yaz


26 Sentyabr 2019 Ceyhun Musaoğlu: Elə bir cəmiyyət qurulmalıdır ki, vicdanı olmayanlar əriyib yoxa çıxsın" - Müsahibə
07 İyun 2019 Onun xətti turanlaşmaq deyil, haram pullar hesabına “qənimətləşməkdir”
15 May 2019 Cahangir Rüstəmovun gördüyü işlərin bir faizini görməyənlər sifariş qullarına çevriliblər
11 Aprel 2019 ARXALI KÖPƏYİN İNQİLABİ CÜMLƏPƏRDAZLIĞI
02 Aprel 2019 APREL DÖYÜŞLƏRİ - İbrahim Rüstəmli yazır
07 Mart 2019 Azərbaycanda Qarabağ qadağası – Ermənilər buna necə nail olurlar?
05 Fevral 2019 Əkbər Qoşalı: “Nə üçün, cənablar, nə üçün?!”
03 Fevral 2019 "Müharibə anonsu"-İbrahim Rüstəmli yazır...
15 Dekabr 2018 Sizin mollalara, ekspertlərə, "yala qaçan vətənpərvər"lərinizə lənət deyirəm - Tanınmış jurnalist Mübarizdən yazdı
14 Noyabr 2018 Görmək həm də duymaq, düşünmək deməkdi
20 Oktyabr 2018 Qazaxıstan: ölkənin qüdrəti xalqın düşüncəsindədir
03 Sentyabr 2018 " Çəkdiyim ən gözəl ağrılar..."- Qocalar evindən "Son məktub"
06 İyul 2018 Gəncədə açılan güllələr? İŞİD İZİ
15 May 2018 Qaloş...
03 May 2018 Əlixanov kariyerasını sona gətirən-"Qoca"əməliyyatı
03 May 2018 Eşq həvəsə sinonim olub-Kəmalə Paşayeva
01 Aprel 2018 Tarixin yazdığı dastan-Türkiyə Azərbaycan!
15 Noyabr 2017 Görəsən, nə vaxt uçacayıq...
18 Oktyabr 2017 Dünyaya gəlmədən ölmək...
06 Oktyabr 2017 Nobel Şurası və İslam Aşurası
02 Oktyabr 2017 Niyə cəmiyyətə sancılan tikanları özümüzdən uzaqlaşdırmamalıyıq?- Anar Yusifoğlu
01 Oktyabr 2017 Bir payız axşamı, söz yağışında...
20 Avqust 2017 Parqalı İbrahimin aqibəti və Gülbalanın heykəli (Foto + Video)
04 Avqust 2017 "Qız yükü, duz yükü" dür deyə-deyə...
01 Avqust 2017 Elə bil dünənə qədər aerodromlu briqadirin kolxozçusu deyilmiş...
31 İyul 2017 Montaj ilə qisas olmur, atam!
30 İyul 2017 Avdı Qoşqar, mən arada karvana hörmət edirəm.
24 İyul 2017 Nahid Canbaxışlı :"Mən 18.2 kv.m sahəsi olan 1 otaqlı mənzildə 3 uşaq böyütmüşəm"
21 İyul 2017 O qürurlu kişinin oğluyam mən!
25 İyun 2017 Bura Tibbi Pedoqoji Psixoloji Komissiyasıdır?

Xəbər lenti